In memoriam: Vader Gabriël

juni 2012

Vader Gabriël Op 8 juni 2012 overleed op 92-jarige leeftijd dr. GabriŽl MŁnninghoff OFM. Cap, archimandriet van het voormalige klooster van de Byzantijnse ritus "Pokrof" in Voorburg en Den Haag. Van zijn 64-jarige priesterschap waren meer dan 50 jaar gewijd aan de Byzantijns-Slavische gemeenschappen van Nederland.

De geschiedenis van Pokrof (nu de Instelling Katholieke Gemeenschap van de Byzantijnse ritus binnen de Rooms Katholieke Kerkprovincie van Nederland) gaat terug tot de periode net na de Russische Revolutie, toen in Nederland op verzoek van Paus Pius XI het Apostolaat der Rutheense Missie werd opgericht. De missie, waaraan onder anderen Nederlandse kapucijnen deelnamen, leidde priesters op voor missiewerk in OekraÔne. De achterliggende gedachte was dat zo vanuit OekraÔne, waar immers nog veel gelovigen van oorsprong de Paus in Rome aanhingen, begonnen kon worden met de herkerstening van de communistische Sovjet-Unie. Van dit streven is door verschillende omstandigheden destijds niet veel terechtgekomen.

Toen echter als gevolg van de Tweede Wereldoorlog en de Arbeitseinsatz Russen en OekraÔners in Nederland terechtkwamen, konden deze in de Byzantijnse ritus opgeleide Nederlandse priesters eenvoudig gehoor geven aan de oproep van de Congregatie voor de Oosterse Kerken in Rome om materieel en geestelijk bijstand te verlenen aan de oosters-christelijke gelovigen. Dit gebeurde onder de naam "Oosters Werk Kapucijnen in Nederland", van waaruit in heel Nederland een tiental gemeenschappen, waaronder het Voorburgse klooster, werden gesticht.

Vader GabriŽl behoorde tot de "tweede generatie" Nederlandse priesters die zich ontfermden over de oosterse gelovigen in Nederland. In 2008, twee jaar na zijn emeritaat, trok hij zich terug in het klooster van de paters kapucijnen in Tilburg, waar hij ook overleed en op 14 juni werd bijgezet.

Spoetnik

Spoetnik-voorzitter Beja Kluiters had een jarenlange, warme band met GabriŽl en het klooster aan de Raamweg in Den Haag. Daardoor was hij ook ťťn van de genodigden van OekraÔense ambassade en Spoetnik bij het bezoek van de OekraÔense First lady Kateryna Joesjtsjenko aan Vlaardingen in 2006.

Spoetnik werd kort na dat bezoek benaderd met het niet-alledaagse verzoek om een bestemming te vinden voor de privťverzameling van Russische en OekraÔense liturgische boeken die vader GabriŽl in de 50 jaar van zijn priesterschap had opgebouwd. De boeken zochten een nieuwe bestemming toen vader GabriŽl van Den Haag naar Tilburg verhuisde. De verzameling geeft een goed beeld van de ontwikkeling van de liturgie in de diverse oosterse kerken in de diaspora. Na de onafhankelijkheid van OekraÔne, was het daarom een logische keuze om de boeken naar Lviv te brengen en te schenken aan de bibliotheek van de OekraÔense Katholieke Universiteit in Lviv.

De waardevolle collectie van 576 religieuze en liturgische werken werd in augustus 2008 meegenomen tijdens een van de transporten van Spoetnik, en is inmiddels in de bibliotheek opgenomen, waardoor het levenswerk van GabriŽl nu in OekraÔne kan worden voortgezet. In een reactie op het overlijden van vader GabriŽl bracht rector Borys Gudziak vanuit Lviv via Spoetnik zijn condoleances over aan de Landelijke Instelling Pokrof, waarvan vader GabriŽl deel uitmaakte.

 


Terug naar de beginpagina